Ищхъэрэ Архыз Дэт Къухьэпӏэ Аланием археологиемкӏэ и музейм щӏалэгъуалэм щаӏущӏащ.
Абы хэтащ Варавченкэ С.Ф. и цӏэр зезыхьэ Зеленчукскэ район лъахэхутэ музейм и унафэщӏ Ижаев Алимрэ X лӏэщӏыгъуэм Ильинскэ члисэм и унафэщӏ иеромонах Елевферийрэ (Къэзакъхэр).
Егъэджакӏуэхэмрэ хьэщӏэ ныбжьыщӏэхэмрэ къащӏащ Къухьэпӏэ Аланием и тхыдэр, Зеленчук Псышхуэм и къуэладжэм мывэ члисэхэр зэрыщаухуэр, XIX лӏэщӏыгъуэм и кӏэхэм Александро-Афон Зеленчук къум къызэрыунэхуар.
Зэӏущӏэм хэтахэми яхутепсэлъыхьащ Архыз Щӏагъым и тхыдэ, щэнхабзэ щӏэинхэр хъумэным, а щӏыналъэм и хьэжыщӏ, турист зэфӏэкӏым зегъэужьыным ехьэлӏа лэжьыгъэм.
Къызэхуэсахэм гулъытэ хэха хуащӏащ урысеймрэ Къэрэшей-Шэрджэсымрэ щыпсэу лъэпкъхэм я псэкупсэ зэкъуэтыныгъэм, псоми я зэхуэдэ тхыдэмрэ щэнхабзэ щӏэинымрэ хъумэным.